Gökyüzünden Yazılan Trajedi: “Kuşbakışı Filistin” CerModern’de Bir Denetim Arkeolojisi

ANKARA – Bir coğrafyaya yukarıdan bakmak, onu tüm çıplaklığıyla anlamak mıdır yoksa onu sadece yok edilmesi gereken bir koordinata indirgemek mi? 14 Mayıs 2026 itibarıyla Ankara’nın endüstriyel sanat merkezi CerModern, sarsıcı bir perspektif kaymasına ev sahipliği yapıyor: “Kuşbakışı Filistin”. İlk kez 2021’de Ramallah’ta A.M. Qattan Vakfı’nda izleyiciyle buluşan, ardından İstanbul ve Ankara’daki farklı duraklarla derinleşen bu sergi; CerModern’in brütalist mimarisi içinde, modern dünyanın en soğuk ve en mesafeli şiddet biçimine, yani “gözetleme yoluyla mülksüzleştirmeye” odaklanıyor.

I. Bakışın Silahlaşması: Panoptikon’dan İnsansız Hava Araçlarına

Sergi, havadan bakışın masumiyetini elinden alan tarihsel ve teknik bir süreci mercek altına alıyor. 19. yüzyılın ilk hava fotoğraflarının sunduğu o “tanrısal” perspektif, Filistin coğrafyasında nasıl bir kolonyal denetim mekanizmasına dönüştü? Küratörlüğünü Yazid Anani, Zeinab Azarbadegan, Zeynep Çelik ve Salim Tamari’nin üstlendiği seçki; izleyiciyi pasif bir gözlemci olmaktan çıkarıp, birer “denetim mekanizması” ile yüzleşmeye zorluyor.

Arşiv belgeleri, siyah-beyaz askeri haritalar ve sararmış mektuplar arasında dolaşırken, gökyüzünün bir özgürlük alanından ziyade, her an tetikte bekleyen bir “göz” olduğu gerçeğiyle karşılaşılıyor. Sergideki fotoğraf albümleri, bireysel anılardan ziyade, bir yaşam alanının nasıl adım adım “hedef noktasına” dönüştüğünün görsel kanıtlarını sunuyor.

II. Teknolojik Soğukluk ve Yıkımın Anatomisi

“Kuşbakışı Filistin”, güncelliğini koruyan bir yıkımın ve bölgedeki insani trajedinin teknolojik anatomisini çıkarıyor. Savaş teknolojilerindeki yükselişin, ölümü ne kadar “steril” ve “mesafeli” hale getirdiğini verilerle ortaya koyuyor. Modern insansız hava araçlarının sunduğu yüksek çözünürlüklü, duygudan arındırılmış görüntüler; yıkılan bir evin veya yok olan bir hafızanın ağırlığını değil, sadece “başarıyla imha edilmiş bir koordinatı” temsil ediyor.

CerModern’in brüt beton ve metal aksamlı yapısı, serginin içeriğindeki bu endüstriyel şiddetle tematik bir bütünlük kuruyor. Paslı demirler ve loş galeriler arasında bu dosyayı incelemek, izleyiciyi klostrofobik bir gözetlenme atmosferine sürüklüyor. Mekândaki her ışık huzmesi, serginin bağlamında birer “arama ışığına” dönüşerek izleyiciyi bu küresel denetim ağının içine çekiyor.

III. Hafıza Arşivi: Kayıt Altına Alınan Direniş

Sergi sadece yıkımı değil, bu yıkıma karşı tutulan kayıtları da birer direniş biçimi olarak sunuyor. Fotoğraf sanatçıları ve video aktivistlerinin çalışmaları, “yukarıdan dayatılan” resmi tarihe karşı, “aşağıdan” yükselen bir hafıza barikatı kuruyor. Kaydedilen her mektup, çizilen her sivil harita ve belgelenen her sokak; mülkiyetin sadece toprakla değil, o toprağa dair anlatıyla da ilgili olduğunu kanıtlıyor.

28 Haziran 2026’ya kadar sürecek olan bu sergi, Ankara’nın merkezinde, uzak ama bir o kadar yakın bir coğrafyanın hafıza katmanlarını aralıyor. Havadan bakışın hem somut hem de soyut sonuçlarını çok katmanlı bir anlatıyla sunan “Kuşbakışı Filistin”, modern dünyada “görmek” eyleminin politik ağırlığını yeniden tanımlıyor.

Sergi Künyesi:

• Mekân: CerModern, Ankara
• Tarih: 14 Mayıs – 28 Haziran 2026
• Ziyaret: Pazartesi hariç her gün 10:00 – 19:00
• Küratörler: Yazid Anani, Zeinab Azarbadegan, Zeynep Çelik, Salim Tamari