Bir şehrin kültürel gelişmişliğini yalnızca sahip olduğu tiyatro salonları, müzeler ya da konser alanları belirlemez. Asıl mesele, o şehirde yaşayan insanların bu imkânlara ne kadar ulaşabildiğidir. Kültür ve sanat, belirli bir kesimin ayrıcalığı olmaktan çıkıp toplumun tüm katmanlarına ulaşabildiği ölçüde anlam kazanır. Peki Türkiye’nin başkenti Ankara’da kültür ve sanat gerçekten herkes için ulaşılabilir mi?
Bu sorunun cevabı, ilk bakışta düşünüldüğünden daha karmaşık görünüyor.
Ankara, sahip olduğu kültür-sanat altyapısıyla Türkiye’nin en güçlü şehirlerinden biri. Devlet Tiyatroları’nın merkezinde yer alması, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın faaliyetleri, opera ve bale temsilleri, üniversitelerin sanat etkinlikleri, bağımsız galeriler ve son yıllarda artan festival organizasyonları kentin kültürel çeşitliliğini güçlendiriyor. Ancak mesele yalnızca etkinlik sayısıyla açıklanabilecek kadar basit değil.Bir sanat etkinliğinin var olması ile o etkinliğe erişebilmek arasında ciddi bir fark bulunuyor.
Ankara’nın kültür-sanat haritasına bakıldığında etkinliklerin büyük bölümünün Çankaya ekseninde yoğunlaştığı görülüyor. Kızılay, Tunalı Hilmi, Kavaklıdere, Bahçelievler ve çevresi; tiyatroların, galerilerin, konser salonlarının ve kültürel merkezlerin en yoğun bulunduğu bölgeler arasında yer alıyor. Bu durum kent merkezinde yaşayanlar için önemli bir avantaj sağlarken, şehrin dış mahallelerinde yaşayan vatandaşlar açısından aynı kolaylığı sunmuyor.
Örneğin Sincan, Pursaklar, Mamak, Altındağ, Keçiören ya da Etimesgut’un bazı bölgelerinde yaşayan bir kişinin akşam saatlerinde düzenlenen bir tiyatro oyununa katılması yalnızca bilet almakla çözülebilecek bir mesele değil. Ulaşım süresi, dönüş saati, toplu taşıma imkanları ve ekonomik koşullar da bu deneyimin bir parçası haline geliyor. Kültür-sanat faaliyetleri fiziksel olarak mevcut olsa da herkes için eşit derecede erişilebilir olmayabiliyor.
Öte yandan ekonomik faktörler de sanat erişiminin önemli belirleyicileri arasında bulunuyor.Son yıllarda artan yaşam maliyetleri nedeniyle
Son yıllarda artan yaşam maliyetleri nedeniyle birçok kişi kültürel etkinlikleri temel ihtiyaçların ardından değerlendirmeye başladı. Bir tiyatro bileti, ulaşım masrafı ve etkinlik sonrası harcamalar düşünüldüğünde kültür-sanat faaliyetleri bazı vatandaşlar için lüks olarak algılanabiliyor. Özellikle öğrenciler, emekliler ve dar gelirli aileler açısından bu durum daha belirgin şekilde hissediliyor.
Bununla birlikte Ankara’da sanatın tamamen ulaşılmaz olduğunu söylemek de haksızlık olur.
Başkentte birçok kamu kurumu ve belediye tarafından ücretsiz ya da düşük ücretli etkinlikler düzenleniyor. Özellikle son yıllarda açık hava konserleri, söyleşiler, sergiler ve çeşitli kültür festivalleri farklı yaş gruplarını sanatla buluşturma konusunda önemli bir işlev üstleniyor. Millet Kütüphanesi, CSO Ada Ankara, devlet tiyatroları ve çeşitli belediyelerin kültür merkezleri bu anlamda önemli fırsatlar sunuyor.
Ankara’nın kültür-sanat geleceği açısından umut veren gelişmeler de bulunuyor.Özellikle bağımsız sanat topluluklarının ve genç sanatçıların son yıllarda daha görünür hale gelmesi dikkat çekiyor. Küçük sahnelerde oynanan tiyatro oyunları, alternatif müzik etkinlikleri, mahalle ölçeğinde gerçekleştirilen sergiler ve yaratıcı atölyeler sanatın yalnızca büyük salonlarda değil, yaşamın içinde de var olabileceğini gösteriyor.Belki de kültür-sanat erişimi konusunu değerlendirirken asıl sormamız gereken soru şudur: Sanatı vatandaşın ayağına ne kadar götürebiliyoruz?Çünkü günümüzde mesele yalnızca insanların sanat mekanlarına ulaşması değil, sanatın da insanların günlük yaşamına ulaşabilmesi. Bir parkta gerçekleştirilen konser, bir mahalle kültür merkezinde açılan sergi ya da bir okulun çok amaçlı salonunda sahnelenen tiyatro oyunu bazen büyük organizasyonlardan çok daha güçlü bir etki yaratabiliyor.
Sonuç olarak Ankara, sanat üretimi açısından güçlü bir şehir. Fakat sanatın toplumsal karşılığını artırabilmek için erişim meselesini daha fazla tartışmaya ihtiyaç var. Çünkü kültür ve sanat, yalnızca salonları dolduran insanların değil, şehrin tamamının ortak değeri olduğunda gerçek anlamına kavuşuyor. Başkentin kültürel geleceği de tam olarak bu noktada şekilleniyor: Sanatın merkezde değil, hayatın her köşesinde hissedilebildiği bir Ankara mümkün mü?
“Bir millet sanattan ve sanatkârdan mahrumsa tam bir hayata sahip olamaz.”
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
